ναρκισσιστική σχέση

Ο ναρκισσισμός στη συντροφική σχέση

Ο ναρκισσισμός και η συντροφικότητα είναι έννοιες αρκετά ασύμβατες. Ο λόγος είναι ότι η έννοια του ναρκισσισμού περιγράφει μια προσωπικότητα ολοκληρωτικά οριοθετημένη γύρω από τον εαυτό της.

Το ναρκισσιστικό άτομο ασχολείται μόνο με την ικανοποίηση των δικών του αναγκών. Δεν δείχνει ενδιαφέρον και δεν διαθέτει απολύτως καμία ενσυναίσθηση προς τον/την σύντροφο. Το διακρίνει έλλειψη όλων εκείνων των δεξιοτήτων που είναι απαραίτητες για μια ισορροπημένη συντροφική σχέση.  

 

Χαρακτηριστικά της ναρκισσιστικής σχέσης

Στη ναρκισσιστική σχέση οι σύντροφοι δεν είναι ισότιμοι μεταξύ τους. Δεν σέβονται ο ένας  τον άλλο. Δεν αλληλοστηρίζονται. Ο νάρκισσος χρειάζεται έναν/μία σύντροφο δίπλα του για να τον θαυμάζει απεριόριστα για το μεγαλείο του, για να αναλαμβάνει τη βαρετή καθημερινότητα, για να μη χρειάζεται να κουράζεται ο ίδιος με ασήμαντες λεπτομέρειες. Δεν θέλει ένα συνειδητοποιημένο άτομο δίπλα του, γιατί η ισότιμη σχέση δεν τον αφορά. Προτιμά μία μαριονέτα που θα κάνει ό,τι ο ίδιος της υποδείξει χωρίς απαιτήσεις ή προσδοκίες.

 

Η ναρκισσιστική σχέση περιλαμβάνει μια διάσταση μοναρχίας. Στην ουσία θυμίζει ένα είδος δικτατορίας. Δεν υπάρχουν δημοκρατικές συνθήκες. Ο ναρκισσιστής θα περιγράψει βέβαια τη σχέση του προς τα έξω ως το τέλειο matching. Αλλά αυτό που πραγματικά συμβαίνει είναι ότι ο/η άλλος/η σύντροφος οριοθετείται εξολοκλήρου γύρω από τον ίδιο και συμπεριφέρεται σε πλήρη εναρμόνιση με τις προσδοκίες του.

 

Ο/η σύντροφος του ναρκισσιστή (Co-Narcissism) στη ναρκισσιστική σχέση

Ο/η σύντροφος ενός νάρκισσου είναι ένα άτομο χαμηλών τόνων. Δεν έχει απαιτήσεις. Η αυτοεκτίμηση του είναι από χαμηλή έως ανύπαρκτη. Θα αφήσει εντελώς στην άκρη τον εαυτό του για να επιδοθεί με υποτέλεια στην ικανοποίηση των αναγκών του ναρκισσιστή συντρόφου. Η ολοκλήρωση του συνοψίζεται στην αποκλειστική αφοσίωση του σε εκείνον. Για αυτό και δεν υπάρχει καν ζήτημα ισοτιμίας στη σχέση. Η ανάγκη του είναι η προσκόλληση σε έναν σύντροφο τοποθετημένο στο βάθρο που τον έχει το ίδιο τοποθετήσει και ο συνεχής θαυμασμός του.

 

Ουσιαστικά η συμπεριφορά αυτή πηγάζει από την ίδια ανάγκη που πηγάζει και η συμπεριφορά του ναρκισσιστή συντρόφου. Δηλ. να του αποδοθεί η προσοχή που τόσο του λείπει. Η οποία θα έρθει μέσα από την αναγνώριση των αξιοθαύμαστων υπηρεσιών που προσφέρει. Πρόκειται για συμπεριφορά που έχει τις ίδιες ναρκισσιστικές ρίζες. Αυτός ο σύντροφος είναι ένας συν-ναρκισσιστής (co-narcissist) σύντροφος.

 

Έτσι λοιπόν χρησιμοποιώντας ο ένας τον άλλο χτίζεται μια ναρκισσιστική σχέση που ικανοποιεί αμφότερες τις ανάγκες των συντρόφων.

 

Τίποτα δεν είναι ποτέ αρκετό

Το αναπόφευκτο σε μία τέτοια σχέση είναι, ότι όσο και να προσπαθεί ο συν-ναρκισσιστής σύντροφος να ικανοποιήσει τις ανάγκες του ναρκισσιστή συντρόφου, αυτό δεν είναι ποτέ αρκετό. Η ισχυρή ανάγκη του ναρκισσιστή για θαυμασμό δεν μπορεί να ικανοποιηθεί ποτέ. Αν δεν υπάρχει ολοκληρωτική αφοσίωση στις επιθυμίες του, τότε υπάρχει πρόβλημα. Ο ναρκισσιστής δεν ικανοποιείται με μερική προσοχή. Τη θέλει όλη δική του. Αδυνατεί να εκτιμήσει όσα του προσφέρονται. Και ταυτόχρονα δεν νιώθει ποτέ την ανάγκη να δώσει κάτι πίσω. Θεωρεί κάθε πράξη και κάθε συμπεριφορά που επιβεβαιώνει το μεγαλείο του ως αυτονόητη. Έτσι δεν μπορεί να δει ποτέ το μονομερές συναισθηματικό βάρος που δημιουργεί μέσα στη σχέση.

 

Η μοναρχική διάσταση

Καθώς η ναρκισσιστική σχέση αναπτύσσεται, ο ναρκισσιστής σύντροφος θα απαιτεί όλο και περισσότερο χώρο. Όλα πρέπει να γυρίζουν γύρω από εκείνον. Κάτι που στην αρχή της σχέσης δεν είναι καθόλου έτσι. Στο ξεκίνημα εκπέμπει γοητεία και αυτοπεποίθηση τυλιγμένη σε ένα μανδύα λάμψης. Ξέρει πολύ καλά με ποιο τρόπο μπορεί να κερδίσει έναν πιθανό σύντροφο. Του μεταφέρει την αίσθηση, ότι είναι κάτι πολύ ιδιαίτερο. Τον σαγηνεύει δίνοντας του όλη την προσοχή του. Ξέρει πώς να αναπληρώσει την ελλιπή αυτοεκτίμηση του άλλου. Πολύ συχνά αφήνει να αιωρείται η προσδοκία, ότι μπορεί να εκπληρώσει τις πιο τρελές επιθυμίες του.

 

Στην πορεία της σχέσης ωστόσο αλλάζει εντελώς η στάση του, καθώς αναδύεται ο πραγματικός του εαυτός. Συμπεριφέρεται στον/τη σύντροφο σαν να είναι ιδιοκτησία του. Δεν αφήνει χώρο έκφρασης. Η εκτίμηση και ο σεβασμός συρρικνώνονται και αντ΄ αυτού αναδύεται η κυριαρχική, μοναρχική συμπεριφορά του, καθώς και η συστηματική υποτίμηση. Θα κάνει τα πάντα για να αποτινάξει κάθε ίχνος αυτοεκτίμησης του/της συντρόφου.

 

Η συγκρουσιακή διάσταση

Εδώ παρατηρείται συχνά μία συγκρουσιακή, αλλά και ταυτόχρονα αλληλοσυμπληρούμενη διάσταση στη σχέση. Ο ναρκισσιστής σύντροφος αναπληρώνει το έλλειμα σε αυτοεκτίμηση μέσα από την εξύψωση και τον συνεχή θαυμασμό που εισπράττει. Ο συν-ναρκισσιστής σύντροφος από τη μεριά του θρέφει την εύθραυστη αυτοεκτίμησή του μέσα από την εξιδανίκευση και την συγχώνευση με τον ναρκισσιστή σύντροφό του. Αυτή η δυναμική εξυπηρετεί αντίστοιχα τις ανάγκες του καθενός. Ταυτόχρονα όμως δημιουργεί και συναισθηματική εξάρτηση του ενός από τον άλλο. Εδώ ακριβώς υπάρχει το ρίσκο αλλά και η ευκαιρία: εάν μείνει ο καθένας στο ρόλο του – ο ναρκισσιστής να παίρνει και να καταναλώνει, ο συν-ναρκισσιστής να δίνει και να ταΐζει – τότε η σχέση μπορεί να αποκτήσει τη δική της ισορροπία και να είναι λειτουργική.

 

Ωστόσο, πολύ συχνά συμβαίνει ο ναρκισσιστής σύντροφος να νιώθει σταδιακά όλο και πιο ανασφαλής και να εκδηλώνει άγχος στην προοπτική της εξάρτησης από τον/τη άλλο/η. Αυτό θα εξωτερικευθεί με καυγάδες στη ναρκισσιστική σχέση, έτσι ώστε να διαταραχθεί η ισορροπία στην οποία ασυνείδητα έχουν και οι δύο συναινέσει. Είναι όμως εξίσου πιθανό ο σύντροφος που υποτάσσεται να νιώσει την ανάγκη να αποσυρθεί από την υποχρέωση του κόλακα και να θελήσει να πραγματοποιήσει όνειρα και επιθυμίες της δικής του προσωπικής ολοκλήρωσης. Τότε δημιουργείται συγκρουσιακή δυναμική, καθώς ο νάρκισσος σύντροφος δεν μπορεί να αποδεχτεί την ανάγκη αυτονόμησης του άλλου.

 

Ο χωρισμός

Ως αποτέλεσμα μιας τέτοιας συγκρουσιακής συνθήκης ο χωρισμός δεν είναι καθόλου απίθανος. Ο οποίος μπορεί να είναι πολύ δραματικός. Ο ναρκισσιστής σύντροφος δεν θα συμπεριφερθεί καθόλου με τακτ, όπως στην αρχή της σχέσης. Αν είναι ο ίδιος που επιθυμεί να χωρίσει, θα το κάνει γρήγορα και χωρίς συζήτηση και διαπραγματεύσεις. Αν εγκαταλειφθεί, θα το εισπράξει ως ήττα και θα θυματοποιήσει τον εαυτό του. Η προσβολή που θα νιώσει θα πυροδοτήσει ανεξέλεγκτη οργή, η οποία θα εκδηλωθεί με διάφορες εκδικητικές συμπεριφορές.

 

Τελικά γίνεται;

Η σύνδεση του ναρκισσισμού με τη συντροφική σχέση αποτελεί πάντα ένα είδος σχέσης ανταλλαγής συμφερόντων, στην οποία χρειάζεται να ρυθμίζονται άμεσα η εξουσία και η απόδοση καθηκόντων. Αν οι σύντροφοι καταφέρουν να προσπεράσουν τα ναρκισσιστικά γνωρίσματα της σχέσης τους, τότε μπορεί να υπάρξει πράγματι μια σχέση με αμοιβαίο σεβασμό, εκτίμηση και προσωπική εξέλιξη και των δύο μελών.


Παρόλα αυτά χρειάζεται να υπογραμμιστεί, ότι το βασικό στοιχείο του παθολογικού ναρκισσισμού (δηλ. ο υπέροχος εαυτός και η ενασχόληση μόνο με αυτόν) υποδαυλίζει τη δυνατότητα μιας πραγματικής συντροφικής σχέσης. Αν όμως καταφέρουν τα μέλη να κάνουν αμοιβαίους συμβιβασμούς και να φροντίσουν ισάξια το Εσύ και το Εμείς, τότε υπάρχουν καλές πιθανότητες για μια ισότιμη συντροφική σχέση. Το τελευταίο επιτυγχάνεται σε καλό ποσοστό μέσα στο θεραπευτικό δωμάτιο με τη σύμβουλο σχέσης στο πλευρό του ζευγαριού.

Διαβάστε επίσης

info@atwa.gr